A.I. Sztuczna Inteligencja: Nowe horyzonty w branży foto część 2. - Blog FOTOJOKER.pl

A.I. Sztuczna Inteligencja: Nowe horyzonty w branży foto część 2.

Zapraszamy do lektury drugiego artykułu z serii poświęconej tematyce sztucznej inteligencji w branży foto. Autorem tekstu jest Michał Rozner, ambasador marki SONY w CEWE FOTOJOKER

Bez luster i bez kompromisów

Aparaty bezlusterkowe to powiew świeżości na zatęchłym rynku fotograficznym, od lat pełnym tych samych, wielkich, czarnych, niezbyt estetycznych konstrukcji. Po obecnej sytuacji na całym rynku foto­-video widzimy, jak bardzo ten powiew był przez wszystkich wyczekiwany. Innowacyjne rozwiązania technologiczne, które z przyczyn technicznych i kon­strukcyjnych nie mogły być zaimplementowane w apa­ratach lustrzankowych, w bezlusterkowcach nie miały już takich ograniczeń. I się porobiło – lustrzanki, wielo­letni synonim jakości fotograficznej znajdują się obecnie w odwrocie, aparaty bezlusterkowe z generacji na generację są coraz bardziej uniwersalne, coraz bardziej innowacyjne i coraz bardziej zaskakują możliwościami nawet recenzentów, którzy chcąc nie chcąc, musieli uznać ich wyższość i zauważyć potężne tąpnięcie, które spowodowały na rynku foto-video. Nie przesadzę stawiając tezę, że bezlusterkowce to największa rewo­lucja w branży od momentu skoku z fotografii analo­gowej w epokę cyfrową.

High-density Tracking AF – zaawansowany system śledzenie obiektów opracowany przez Sony. Zielone kwadraty to to, co widzimy na ekranie podczas działania AF, kwadraty szare to algorytm przewidujący ruch i korygujący ostrość w ułamku sekundy.

SONY α6400 – aparat na miarę oprogramowania

Firma wiodąca prym w rozwoju technologii bezluster­kowej i technologii matryc – Sony – uważa, że wciąż można robić bezlusterkowce lepiej – tchnąć w obecne modele nowe życie projektując zupełnie nowe rozwią­zanie programowe. Tak narodził się najświeższy model z serii szóstej – α6400, o którym pisałem wcześniej na blogu (fotojoker.pl/blog) w artykule „SONY α6400 – nowość czy już innowacja?” gdzie podjąłem się zestawienia doskonałych i bardzo nowatorskich roz­wiązań programowych opracowanych przez Sony, kontrastując je ze współczesną problematyką odgrze­wanego kotleta. Najistotniejszym aspektem modelu α6400 jest fakt, że jest to właściwie model α6300. Zmian sprzętowych jest tak mało, że mogło by ich nie być, ale jest nowe oprogramowanie wsparte sztuczną inteli­gencją i jest nowy procesor, który to wszystko w ułamku sekundy przelicza – i to naprawdę robi dużą różnicę.

Algorytmy AF w bezlusterkowcach Sony przewidują ruch obiektu, koncentrując się na akcji – inne obiekty w kadrze nie zakłócają działania systemu, ustawia ostrość w ułamku sekundy

Co zatem dostajemy w nowym modelu? Dwie klu­czowe funkcje, tworzące prawdziwe monstrum, jakim jest nowy system autofocus od Sony. Real-Time Trac­king, czyli śledzenie obiektów w czasie rzeczywistym mogące działać jednocześnie z systemem Real-Time Eye AF (ustawianie ostrości na oko w czasie rzeczywistym) – funkcje rozpoznają obiekty w oparciu o sztuczną inteligencję, analizują kształt, kolor, odległość od obiektu (głębię) i wzór (jasność) jako informacje prze­strzenne i w czasie rzeczywistym przewidują położenie preferowanego oka (lub obiektu w przypadku Real-Time Tracking), aby dokładnie ustawić na nim ostrość oraz jednocześnie dbają o dokładne uchwycenie wszystkich elementów sceny.

Funkcja 4D Focus natychmiast wykrywa odległość od obiektu i ustawia ostrość w ułamku sekundy

Nie mogę się oprzeć przekonaniu, że w przypadku Sony α6400 to nie aparat był bazą tylko oprogramo­wanie. Tworzenie aktualizacji software’u dla pełnoklat­kowych modeli α9, α7 III, α7r III było początkową fazą – później ktoś wpadł na pomysł, że te funkcje powinny zawitać również w systemie APS-C. Wzięto model α6300, wsadzono weń najnowszy procesor BIONZ X, żeby aparat nadążył z obliczeniami, dodano jeden zawias więcej na odchylanym ekranie i voilà – można pociągnąć białą farbą α6400 na tej samej magnezowej obudowie. To oczywiście moje gdybanie, ale mam nieodparte wrażenie, że tak właśnie było. Sony α6400 to aparat stworzony zmodyfikowany na potrzeby oprogra­mowania. Czy to źle? W tym przypadku niekoniecznie.

SONY α9 REBORN – oprogramowanie na miarę aparatu

Nowe oprogramowanie Sony tworzone było z myślą o flagowym modelu α9, który dysponuje ogromnym potencjałem sprzętowym. Aktualizacja 5.00, w przy­padku α9, tak bardzo usprawnia pracę jednego z najlepszych systemów autofocus na świecie i wnosi tyle nowych funkcji w specyfikację aparatu, że zyskała oficjalną nazwę „α9 REBORN”! To chyba pierwszy przypadek, kiedy nowa wersja oprogramowania układo­wego w aparacie fotograficznym zyskuje własne, marketingowe nazewnictwo. Czyżbyśmy mieli do czynienia z nową erą w oprogramowaniu aparatów – taką na wzór komputerowych systemów operacyjnych, gdzie nazewnictwo aktualizacji jest dosyć powszechne? Z odpowiedzią na to pytanie musimy jeszcze poczekać, ale miejmy nadzieje, że aktualizacje oprogramowania w aparatach będą wnosiły równie dużo usprawnień, co duże aktualizacje komputerowych systemów operacyj­nych, a nie tylko wsparcie dla obsługi nowych obiek­tywów. Wówczas odrębne nazewnictwo ma spory sens – pozwala łatwiej odróżniać oprogramowanie zawiera­jące dane funkcjonalności i usprawnia proces komuniko­wania aktualizacji użytkownikom.

Sony α6400 – wielozadaniowy bezlusterkowiec z AI.

W przypadku flagowego modelu α9 proces aktuali­zacji przebiegnie dwuetapowo. Obecnie dystrybu­owana jest wersja 5.00 wprowadzająca m.in. Real-Time Tracking i Real-Time Eye-AF, a w okresie wakacyjnym pojawić ma się wersja 6.00 wspierająca funkcję ANIMAL EYE-AF (rozpoznawanie i ustawianie ostrości na oczy zwierząt) – i tutaj musimy się chwilkę zatrzymać, gdyż funkcja ta jest przykładem wykorzy­stania sztucznej inteligencji i uczenia maszynowego w bardzo szerokim i skomplikowanym zakresie.

Animal Eye-AF to zapowiedziany przez Sony złożony system autofocus rozpoznający oczy zwierząt i usta­wiający na nich ostrość. O ile ze zwykłym Eye-AF (tym zorientowanym na ludzi) nie ma problemów – każdy człowiek ma mniej więcej taką samą budowę fizyczną i niemal u każdego, oczy znajdują się na twarzy, a sama twarz też ma cechy wspólne dla gatunku ludzkiego, o tyle ze zwierzętami sprawa się komplikuje. Trudno uznać koci pyszczek za noszący wspólne cechy fizyczne z głową lecącego gągoła albo pójdźki ziemnej. A to wszystko przecież ma oczy, które aparat musi znaleźć i perfekcyjnie, w ułamku sekundy, ustawić na nich ostrość. Wiele źródeł wskazuje na to, że Sonowski system Animal Eye-AF będzie zarządzany przez algorytmy sztucznej inteligencji wspieranej uczeniem maszynowym i analizą danych (zdjęć zwierząt) wgra­nych wraz z aktualizacją do pamięci aparatu. System A.I. będzie aktywnie porównywał obraz w kadrze z zapisaną bazą danych zawierającą wzory zwierzęcych pysków (głów), a uczenie maszynowe będzie zbierać informacje o użyciu systemu AF na fotografowanym zwierzęciu, wykorzystanym profilu z bazy danych aby następnie usprawnić cały proces w oparciu o analizę fotografii użytkownika.

Obrazowe działanie algorytmów AI – maski segmentacyjne, rozpoznawanie obiektów (ludzi).

O ile zwykłe wykorzystanie sztucznej inteligencji obejmuje analizę obrazu w oparciu o takie procesy jak wykrywanie krawędzi i obiektów 3D, maski segmenta­cyjne, transformacje kolorystyczne, czy analizę seman­tyczną, o tyle w przypadku funkcji Animal Eye-AF koniecznym jest zastosowanie dodatkowej bazy danych. To przełomowe rozwiązanie budzi jednak moje obawy – większość skomplikowanych algorytmów sztucznej inteligencji obecnych w naszym życiu codziennym (np. asystent głosowy, rozpoznawanie mowy) wymagają stałego połączenia z Internetem – właśnie po to by dokonać obliczeń w oparciu o ogromne bazy danych, których na żadnym smartfonie ani w jakimkolwiek aparacie nie zmieścimy. Obawiam się, że próba uczy­nienia z α9 nowej Arki Noego, mieszczącej wszystkie gatunki zwierząt może być skazana na porażkę. Nie można też wykonać obliczeń w chmurze, bo przed każdym zdjęciem aparat musiałby przesłać dane na zewnętrzne serwery celem przeprowadzenia analizy i uzyskania odpowiedzi. Dopiero wówczas mógłby robić zdjęcie – teraz wyobraźmy sobie wszystkie te obliczenia wykonywane przy prędkości jaką dysponuje omawiany model– 20 kl/s. Nierealne.

693 punkty detekcji fazy oraz 425 punktów detekcji kontrastu – najbardziej zaawansowany system AF od Sony.

Czy zatem implementacja A.I. w przypadku nowego oprogramowania Sony jest bez sensu? Z kilku powodów absolutnie nie.

Po pierwsze – mamy trochę obśmianą α6400, kierowaną do użytkowników zaawansowanych albo entuzja­stów fotografii. Algorytmy zastosowane w aparacie mocno porządkują wprowadzone w poprzednim modelu innowacje, takie jak Eye-AF i High-density Tracking, a rozwój technologiczny aparatu (mimo że trochę marginalny) jest mocno skorelowany z potrze­bami wynikającymi z aktualizacji oprogramowania. α6400 wsparta systemem sztucznej inteligencji to bardzo uniwersalny aparat, który zadowoli entuzjastów, ale też pozwoli zaszaleć amatorom.

Po drugie, arcypotężny i profesjonalny model α9, dostaje narzędzie wykorzystujące potencjał jego podzespołów i szalenie szybkiej matrycy. Wraz z wprowadzeniem szeregu funkcji dla zawodowców aparat zyskuje nowe życie – α9 Reborn, czyli w starym ciele, nowy duch! ­

Nowy algorytm rozpoznawania obiektów oparty na AI przetwarza w czasie rzeczywistym informacje na temat twarzy [1], oczu [2], koloru [3], wzoru [4], oraz odległości przedmiotu [5] pozwalając na bardzo dokładne rozpoznawanie obiektów.

I po trzecie – oprogramowanie zostaje wydane również dla trzecich generacji serii 7, czyli uniwersalniej i bardzo popularnej α7 III oraz dla jednego z najlepszych wysoko­rozdzielczych korpusów α7R III. Oba aparaty mają ogromny potencjał technologiczny, któremu dotychcza­sowe oprogramowanie nie pozwalało uwolnić drzemią­cych w nim mocy – do teraz.

We wszystkich wymienionych przeze mnie przypad­kach, zarówno sztuczna inteligencja jak i elementy uczenia maszynowego, są niemal idealnie skorelowane z możliwościami urządzeń i czasem ich życia na rynku. Jeśli tworzenie aparatów określanych mianem A.I. Camera ma przebiegać w ten sposób, to ja jestem obiema rękami ZA. Proces tej wielkiej aktualizacji oprogramowania od Sony można podsumować krótko: z szacunku dla użytkowników, z szacunku dla fotografii.

Tam, gdzie rodzą się marzenia…

Odpowiedzi na pytanie, co nam daje wprowadzanie i upowszechnianie sztucznej inteligencji w branży fotograficznej jest kilka. Na pewno obniża się próg wejściowy w dziedzinę jaką jest fotografia. Przed erą smart-oprogramowania i A.I. zrobienie dobrego zdjęcia wymagało znajomości tematu fotografii i obsługi aparatu. Obecnie nie ma takiej konieczności – owszem, wysokojakościowe rezultaty wciąż osią­gniemy tylko i wyłącznie przy użyciu wysokiej klasy sprzętu fotograficznego, ale mamy też inny wybór. Możemy fotografować urządzeniami mobilnymi, naszpikowanymi oprogramowaniem podnoszącym jakość naszych zdjęć. W tym aspekcie sztuczna inteligencja stwarza nowe możliwości osobom, które bez niej nie zrobiłyby dobrego zdjęcia, albo zdjęcia w ogóle. Jedna czy druga babcia, dzięki zaawansowa­nemu oprogramowaniu w smartfonach, może zrobić i mieć przy sobie zdjęcia na przykład z wesela wnuczki, które chętnie pokaże ciotce podczas wie­czornej partyjki kart przy lampce koniaku.

Pisałem o tzw. social media ready photo – zdjęciu gotowym do publikacji natychmiast. Dzięki możliwo­ściom wykonania dobrego zdjęcia w niemal każdych warunkach, dowolnym urządzeniem fotografującym, co jest kolejną zasługą algorytmów sztucznej inteli­gencji i przetwarzania obrazu, usprawnia się system komunikowania i przepływu informacji. Usprawniają się procesy zachodzące w kontaktach międzyludzkich. Ułatwia się dokumentowanie często dramatycznych wydarzeń codziennych. Wystarczy spojrzeć na finały ostatnich World Press Photo Awards – nie ma tam tylko doskonałych jakościowo zdjęć zrobionych aparatami za dziesiątki tysięcy. Pojawiają się te wyko­nane pod wpływem emocji, często średniej jakości telefonem – zdjęcia, które by nie powstały gdyby nie oprogramowanie, które jest w stanie obrobić obraz i nadać mu akceptowalną jakość.

Niektórzy oburzają się, że zdjęcie wykonane przez robota, czy obrobione przez algorytmy to już nie dzieło człowieka, tylko maszyny. Inni idą dalej tym tropem twierdząc, że to nie fotograf powinien mieć prawa autorskie do swoich fotografii, a twórcy oprogramo­wania. Dla mnie są to wierutne bzdury – żadne oprogra­mowanie nie pójdzie samo w plener o określonej porze, żeby uchwycić wpadające w dolinę światło wschodu słońca. Żadne oprogramowanie nie skomponuje za fotografa kreatywnego, twórczego kadru. Owszem, pomoże z kolorystyką, przeanalizuje scenę, dobierze parametry, ale całe ujęcie jest po stronie fotografują­cego. Nie można wysnuwać utopijnych teorii o rezy­gnacji z oprogramowania w fotografii cyfrowej, w przypadku której oprogramowanie jest integralną częścią procesu tworzenia obrazu. Granica w post-pro­dukcji fotografii leży, według mnie, w elementach kompozycji kadru, które podczas obróbki powinny zostać nienaruszone – nie wyobrażam sobie doklejenia lasu, przeklejenia samochodów czy usunięcia np. okien budynku. O ile algorytmy sztucznej inteligencji skupiają się tylko na optymalizacji kolorystycznej i wspieraniu systemów aparatu jak na przykład autofocus, o tyle jest to działanie rozsądne i pożądane.

Najnowsza wersja autorskiego system Eye-AF od Sony – teraz śledzenie oka działa także w czasie rzeczywistym

Wszystkie powyższe przykłady zastosowań algo­rytmów A.I., uczenia maszynowego czy optymaliza­torów obrazu to tak naprawdę tylko wierzchnia warstwa problemu pomagająca zwykłym ludziom w ich codziennym, zwykłym życiu. Cały niniejszy tekst jest, w tym sensie, takim zbiorem wiedzy bezużytecznej, bo co w naszym życiu zmieni świadomość tego jak coś działa i skąd się wzięło? Prawdziwe piękno nauki, wiedzy i jej oddziaływania widać zupełnie gdzie indziej – pod powierzchnią codzienności. W środowisku ludzi nie mogących z jakiegoś powodu sprawnie funkcjo­nować. Tam niewłaściwe nasycenie zieleni, ograniczone detale w cieniach, czy poruszone zdjęcie nie mają żadnego znaczenia. Dla wielu takich osób możliwość wykonania selfie telefonem, to spełnienie marzeń. Nie są istotne czujniki stabilizacji obrazu, benchmarki procesorów, procesy litograficzne, w których je wyko­nano, czy turbo szybka pamięć. Te czynniki są tam obecne przez cały czas, ale niejako z boku. Zaawanso­wane algorytmy nieustannie przeliczają głębię, wykry­wają krawędzie nakładają maski segmentacyjne, analizują obraz, po to aby efekt końcowy mógł wywołać uśmiech na twarzy kogoś, kto nigdy nie pomyśli, żeby zostać fotografem, ale marzy, żeby przez krótką chwilę spróbować nim być. Dla wielu osób mierzących się z trudami codziennego funkcjonowania, sztuczna inteligencja wspomagająca rejestrowanie obrazu jest jedynym czynnikiem umożliwiającym utrwalenie chwili i zrobienie pamiątkowego zdjęcia. Nie potrzebują zaawansowanych agregatorów zdjęć, oprogramowania do zarządzania biblioteką danych, bo dla nich każde zdjęcie jest tym jedynym, najważniejszym. To właśnie jest cała istota i piękno sztucznej inteligencji, stworzonej przez ludzi, dla ludzi – działającej w cieniu i ciszy, powodując radość na twarzach i zabierając nas tam, gdzie rodzą się marzenia.

O autorze:

Michał Rozner, ambasador marki SONY w CEWE FOTOJOKER. Trochę fotograf, bardziej filmowiec, absolwent wydziału ekonomiczno-inżynieryjnego na WSZMiJO oraz Executive MBA na Wyższej Szkole Biznesu w Dąbrowie Górniczej. Najszczęśliwszy z plecakiem poza cywilizacją i poza zasięgiem. Humanista, pasjonat.

 

Polub lub udostępnij artykuł:

O autorze Zobacz wszystkie wpisy

Avatar

Dominika Niewińska

Zostaw odpowiedź

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *